woensdag, 6 juli 2022
spot_img
HomeLifestyleDoodsangsten voor verzetsstrijders gebroeders Frielink bij Diepenheim, zo blijkt uit boek ‘Grootste...

Doodsangsten voor verzetsstrijders gebroeders Frielink bij Diepenheim, zo blijkt uit boek ‘Grootste bankoverval aller tijden’

Een van de broers overleefde de oorlog en kon het navertellen. De ander stierf in zijn armen. Nederland zucht al vier jaar onder de Duitse bezetting, als een groep vastberaden verzetsvrienden de wapens opneemt. De tijd van onzichtbaar en klein verzet is voorbij. Ze deinzen nergens voor terug, plegen overvallen, blazen verschillende spoorlijnen op rond Nijverdal en bevrijden twee maten uit het Huis van Bewaring. 

De leider daarvan is Derk Smoes, een ondergedoken bankmedewerker en gezocht door de nazi’s. Zijn rechterhand is de ondergedoken Rotterdamse politieman Douwe Mik. Na de hete verzetszomer van 1944 krijgen ze een gouden tip. In de kluizen van twee banken in het oosten van het land ligt meer dan 200 miljoen gulden. Cash. 

Na toestemming uit Londen slaan ze toe. De kisten vol buitgemaakte bankbiljetten verdwijnen veilig in een hooiberg. Zelfs Winston Churchill wordt op de hoogte gebracht van wat de grootste bankoverval ter wereld blijkt te zijn. 

De euforie is groot, maar niet overal. De Duitsers zijn beschaamd en woedend tegelijk. Ze zetten alles op alles om het geld terug te krijgen en de daders te pakken. Een beruchte oud-Gestapo officier van de Sicherheitsdienst krijgt de leiding over het onderzoek. De jacht is begonnen… 

Verbazing over geldbedrag

“Het verhaal over de bankroof is legendarisch, het werd in mijn jeugd al door mijn vader verteld”, zegt auteur en onderzoeker Frank Krake. “Pa was 8 jaar toen de overval plaatsvond en woonde niet ver van de bank. Zoiets vergeet je niet en hij vertelde het door. Maar ik heb gemerkt dat het voor het grote publiek buiten Twente volkomen onbekend is. Als ik elders in het land vertel dat in het verzet 1944 een astronomisch groot bedrag onder de neus van de Duitsers roofde, staan ze je vreemd aan te kijken. Naar huidig geld omgerekend is die buit van 46,1 miljoen gulden maar liefst 300 miljoen euro waard. Dan is de verbazing compleet hoor! 

Vijf jaar geleden ben ik begonnen met onderzoek naar wat er werkelijk is gebeurd. Ik heb de nog in leven zijnde ooggetuigen gesproken en ook familie van betrokkenen, en heb gigantisch veel archiefonderzoek gedaan. Ik vond niet alleen in Nederland maar ook in Duitsland, Israël, Engeland en zelfs in Amerika een schat aan informatie in archieven.”

Geheime archieven

Krake vertelt over zijn onderzoek: “Een belangrijke datum voor mij was 1 januari 2021, toen een heleboel geheime archieven na 75 jaar eindelijk vrijgegeven werden. Ik had al heel wat nieuwe feiten ontdekt, daar kwamen nu nog meer echte scoops bij. Wat we bijvoorbeeld nog niet wisten was hoeveel indruk de roof bij de geallieerden maakte. Niet alleen het koningshuis en de regering in ballingschap werden direct op de hoogte gebracht. Ik vond na jaren zoeken zelfs documenten met het kopje ‘Top Secret’, die bevestigden dat zelfs de Engelse Prime Minister Winston Churchill over de geslaagde overval werd geïnformeerd door zijn staf. Bijna geen enkele andere verzetsactie heeft zoveel indruk gemaakt als deze bankoverval.”

Langzaam rijden bij Diepenheim

“Ik heb geprobeerd de periode voorafgaand aan de bankoverval te ontleden. Wie waren deze mannen, wat voor een leven leiden ze voordat ze de bank overvielen? Met wie werkten ze samen? En hoe verging het ze nadat er arrestaties volgden.”

Uit onderzoek voor het boek ‘de grootste bankoverval aller tijden’ blijkt dat de opgepakte verzetsstrijders die de overval op De Nederlandsche Bank pleegden, bij Diepenheim vreesden voor hun leven.

Auteur Frank Krake licht het toe. “Nadat een koerier was gearresteerd voor het vervoeren van blanco persoonsbewijzen, is hij gemarteld en gefolterd. Uiteindelijk noemde hij een naam. Toen zijn de gebroeders Frielink uit Harbrinkhoek opgepakt en later ook enkele van de bankovervallers zelf. Het bleek dat ze zich bij café Frielink hadden verzameld en daar de overval hebben geoefend. De nazi’s maakten geen onderscheid en iedereen die betrokken was bij de brutale geldroof werd uitvoerig verhoord op het hoofdkwartier van de Sicherheitsdienst in Almelo. Daarna gingen ze op transport naar gevangenis De Kruisberg in Doetinchem. 

Ik heb oude stukken teruggevonden waaruit bleek dat ze met een legervrachtwagen met opgerold zeil door Twente zijn gereden. Hendrik Frielink zat naast zijn broer Gerard. Tegenover hen de Nederlandse SS-er Campman, een sadist pur sang. Onderweg vertelde hij terloops aan de broers dat ze onderweg vermoord zouden worden. De Frielinks hadden het niet meer. Bij Diepenheim reed de legertruck langzamer en zagen ze de bossen aan zich voorbij trekken. Campman begon zachtjes te lachen en keek de broers strak aan. Hendrik Frielink zou later verklaren dat hij op dat moment dacht dat daar bij Diepenheim zijn laatste uur geslagen had. 

Maar ze reden door en kwamen terecht in de SD-gevangenis. Twee maanden later gingen ze op transport naar een concentratiekamp, waar enkele dagen voor de bevrijding zijn broer Gerard in zijn handen stierf. Volkomen verzwakt en uitgeteerd. Hendrik overleefde als enige van de zeven opgepakte verzetsstrijders de oorlog.” 

Gerrit Wissink uit Markelo

Een ander verhaal in het boek gaat over Gerrit Wissink, hotelier bij De Zwaan in Markelo, maar afkomstig uit Goor. Hij was opgepakt voor verzetsactiviteiten en belandde tussen december 1944 en februari 1945 in het gevangeniscomplex van de Sicherheitsdienst in Doetinchem. Daar ontmoette hij de commandant van de knokploeg, Derk Smoes, zijn rechterhand, Douwe Mik en Willem Meenks uit Rijssen.. 

Gewone jongens

Dat is slechts een van de vele verhalen die het boek kleur geven. Nadat hij zoveel mogelijk feiten boven water had gekregen, verwerkte Krake die tot een spannend verhaal: “Ik wilde geen droge opsomming. Je moet echt meevoelen met de jongens die de kraak zetten. Gewone jongens waren dat, die maar één doel voor ogen hadden: Nederland moest vrij. Daarvoor zetten ze alles op het spel. Maar ze leefden ook een gewoon leven. En ja, daar kwam ook liefde in voor, tussen een verzetsman en een koerierster.”

De grootste bankoverval aller tijden vertelt het waargebeurde verhaal van een groep jonge mensen die zich verenigen in hun verzet tegen de bezetters. Van ongekende dapperheid, onvoorwaardelijke vriendschap en een ontluikende liefde, tegen de achtergrond van een alles verscheurende oorlog. 

Boek ‘De grootste bankoverval aller tijden’, prijs € 24,99, ISBN: 9789082476453.

Nieuwstip of nieuwe informatie?

Tip onze redactie via een WhatsApp-bericht: 06 12 34 56 78

Lifestyle

Laatste Nieuws